Thursday, May 17, 2007

Νεοπλουτίδης εναντίον Van Gogh ή ιδιοκτησία εναντίον τέχνης


Ο μπαρμπα-Γιάννης Τραμπάκουλας ξεκινάει μια ωραία μέρα για το χωράφι του στην Άνω Παναγιά (αν έχετε ακουστά). Θέλει να το σκάψει για να χτίσει μια καινούρια, υπερσύγχρονη στάνη για τα αγαπημένα του ζώα. Μόλις το σκαπτικό μηχάνημα ξεκινάει τη δουλειά του, όμως, χτυπάει πάνω σε κάτι σκληρό και ο χειριστής του σταματά και κατεβαίνει να δει τι χτύπησε. Με την πρώτη ματιά καταλαβαίνει ότι ο μπαρμπα-Γιάννης την πάτησε. Πετάει το τσιγάρο, βλαστημάει μέσα από τα δόντια του και φωνάζει στον εργοδότη του να φύγουν για το χωριό. Εκεί, στον καφενέ της πλατείας, ο δάσκαλος, που είναι και γραμματιζούμενος, δε χρειάζεται να προχωρήσει σε αυτοψία για να βγάλει το πόρισμα: ναός του 4ου αιώνα, λέει, καθότι τα ίδια βρήκε και ο Μήτρος ο μπακάλης και ήρθε η Αρχαιολογική Υπηρεσία και εξήγησε ότι υπάρχουν πολλά αρχαία εδώ γύρω. Ο μπαρμπα-Γιάννης, ρουφάει μια γουλιά από το βαρύ γλυκό, χαϊδεύει τη φούντα απο το κομπολόι και διερωτάται: «και τώρα τι γίνεται, δάσκαλε»; «Τι να γίνει», απαντά ο σοφός του χωριού, «στάνη δεν μπορείς να κάμεις – και θα σου πάρουν και το χωράφι, αλλά θα σε πληρώσουν». «Και τι να τα κάνω τα λεφτά», εξίσταται ο Τραμπάκουλας, «εγώ το χωράφι μου θέλω και να φτιάξω την στάνη μου. Δικό μου δεν είναι το χωράφι που μου άφησε ο μακαρίτης ο θειός μου; Γιατί δεν μπορώ να το κάνω ό,τι θέλω; Αν βρω πετρέλαιο γιατί δηλαδή μπορώ να το αφήσω εκεί που είναι, αλλά αν βρω αρχαία όχι»;

Ο κ. Νεοπλουτίδης κατεβαίνει από το αεροπλάνο με έναν κόμπο στο στομάχι. Ποτέ δεν του άρεσαν τα μεγάλα ταξίδια, αλλά αυτή τη φορά τα πράγματα ήταν χειρότερα. Η σύζυγός του επέμενε πως ήταν ανήκουστο για μία κυρία της κοινωνικής της θέσης να μην έχει έναν πίνακα διάσημου ζωγράφου. Η μόνη τέχνη που εκτιμά ο ίδιος είναι αυτή που υπηρετεί η Άντζελα Δημητρίου, αλλά όταν μαθεύτηκε ότι ένας πίνακας του Van Gogh έβγαινε σε δημοπρασία υπέκυψε στη γκρίνια και πέταξε για Νέα Υόρκη. Ευτυχώς που κατάφερε να αλλάξει το εισιτήριό του και να επιστρέψει μία μέρα νωρίτερα. Με αυτές τις σκέψεις κατεβαίνει από το ταξί ακολουθούμενος από τον υπάλληλο της εταιρίας που ανέλαβε την μεταφορά του πίνακα. Λίγο πριν μπει στο σπίτι, βγάζει τον πίνακα από την συσκευασία του και μπαίνει θριαμβευτικά στο σαλόνι αναλογιζόμενος τη χαρά και την έκπληξη της συζύγου του. Μόνο τότε αντιλαμβάνεται γιατί εκείνη αρνήθηκε ένα ταξίδι στη Νέα Υόρκη και προτίμησε να μείνει στην Αθήνα. Οργισμένος τόσο από το θέαμα της κ. Νεοπλουτίδου στην αγκαλιά του εραστή της όσο και από την αφέλειά του που τον οδήγησε σε μία τόσο ακριβή αγορά για χάρη της άπιστης συζύγου του, αρπάζει ένα χαρτοκόπτη με σκοπό να τεμαχίσει το αριστούργημα. Τότε, ο φιλότεχνος εραστής εγκαταλείπει την σύντροφό του στην αμαρτία και αφοπλίζει τον άξεστο Νεοπλουτίδη. «Συγκρατηθείτε», αναφωνεί, «δεν καταλαβαίνετε πως θα καταστρέψετε έναν Van Gogh;». «Ασε με, κάθαρμα», ουρλιάζει ο απατημένος σύζυγος, «δικός μου είναι ο πίνακας και ό,τι θέλω τον κάνω».

Το ερώτημα είναι προφανές: καλώς ή κακώς η Αρχαιολογική Υπηρεσία, στην πρώτη περίπτωση, και ο εραστής της κ. Νεοπλουτίδου στη δεύτερη, εμποδίζουν τον Τραμπάκουλα και το Νεοπλουτίδη να κάνουν ό,τι νομίζουν για την περιουσία τους; Σίγουρα, οι δύο αυτοί άνθρωποι έχουν νομίμως αποκτήσει το χωράφι και τον πίνακα αντιστοίχως και έχουν, κατ΄ αρχήν, το δικαίωμα να τα μεταχειρισθούν όπως επιθυμούν. Ο υπολογιστής που έχω μπροστά μου είναι δικός μου και μπορώ να τον πετάξω από το παράθυρο αν μου κάνει κέφι. Γιατί να μην κάνω το ίδιο και με έναν πολύτιμο πίνακα; Γιατί να μην κάνω το ίδιο και με τα αρχαία ερείπια που βρήκα στον κήπο μου;

Ο βασικός λόγος για τον οποίο νομίζω πως καλώς εμποδίζονται οι ιδιοκτήτες των παραδειγμάτων μας έχει να κάνει με την πεποίθησή μου ότι η τέχνη δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο ιδιοκτησίας όπως ένας υπολογιστής ή ένα αυτοκίνητο. Αυτό δεν προκύπτει από κάποιο τυχόν δικαίωμα όλων ημών στην τέχνη, διότι, ακόμα κι αν υπάρχει τέτοιο δικαίωμα, δεν επεκτείνεται, προφανώς, σε συγκεκριμένα αντικείμενα ή τεχνουργήματα. Εγώ δεν έχω κανένα απολύτως δικαίωμα στον Παρθενώνα ή την «Κραυγή» και δεν μου πέφτει κανένας λόγος για το πως θα τη διαχειρισθούν όσοι έχουν την σχετική ευθύνη ή για το πότε θα μου επιτρέπεται να τα βλέπω. Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με την αγορά ή την αποθήκευση πινάκων ή αρχαίων ευρημάτων με αποτέλεσμα να μην μπορώ να τα βλέπω και να τα χαίρομαι. Όμως, η αξία της τέχνης δεν εξαρτάται ούτε από το που βρίσκονται τα αριστουργήματά της ούτε από το αν τα βλέπω εγώ ή η κ. Νεοπλουτίδου. Η αξία αυτή επιβάλλει όχι απλά περιορισμούς στο δικαίωμα στην ιδιοκτησία, αλλά την αποβολή των έργων τέχνης από τα γενικώς ισχύοντα περί ιδιοκτησίας. Με Hohfeldian όρους, ο Νεοπλουτίδης έχει την άδεια να κάνει ό,τι θέλει με τον Van Gogh του (και να τον καταστρέψει, αν το προτιμά) ακριβώς επειδή τον έχει αγοράσει και κανείς άλλος δεν έχει δικαίωμα πάνω σε αυτόν τον πίνακα. Δεν έχει, όμως, το δικαίωμα να τον καταστρέψει και, συνεπώς, ο εραστής της συζύγου του δεν έχει την υποχρέωση να μην τον αποτρέψει από την πράξη αυτή. Αυτή είναι μία ιδαιτερότητα που προκύπτει από την αξία της τέχνης – ένα χαρακτηριστικό που λείπει από άλλα αντικείμενα ιδιοκτησίας.

Ο Νεοπλουτίδης, όμως, δεν μπορεί να βλέπει τον πίνακα και θέλει να τον καταστρέψει – δεν του αρκεί να τον πουλήσει για να τον ξεφορτωθεί. Τότε το κράτος καλείται, αν θέλουμε να είμαστε συνεπείς, να παρέμβει, όπως παρεμβαίνει και στην περίπτωση του αρχαιοελληνικού ναού στο χωράφι του Τραμπάκουλα και να αφαιρέσει τον πίνακα αποζημιώνοντας ταυτόχρονα τον ιδιοκτήτη του. Αν είναι κανείς ικανοποιημένος με αυτή τη λύση, έχει ένα ακόμα πρόβλημα στο πιάτο του: τι θα γίνει στην περίπτωση που κάποιος αγοράζει ένα έργο τέχνης με σκοπό να το καταστρέψει; Εν προκειμένω, ο άνθρωπος αυτός έχει ξοδέψει τα χρήματά του με την προσδοκία ότι θα μπορεί να καταστρέψει το αντικείμενο που θα αγοράσει. Αυτή η προσδοκία του καθιστά δυσχερέστερη τη δικαιολόγηση της αρπαγής του έργου – έστω και συνοδευόμενης από ικανή αποζημίωση. Στο δικό μου το μυαλό αυτή η δυσκολία μπορεί να ξεπερασθεί μόνο με έναν τρόπο: πριν την πώληση κάθε έργου τέχνης ο υποψήφιος αγοραστής θα ενημερώνεται για το ιδιότυπο αυτό καθεστώς ιδιοκτησίας που δεν περιλαμβάνει το δικαίωμα καταστροφής του εν λόγω αντικειμένου.

buzz it!

posted by Κωνσταντινος Καλλιρης at 21:52

15 Comments:

Blogger Αθ. Αναγνωστoπουλος said...

"η τέχνη δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο ιδιοκτησίας όπως ένας υπολογιστής ή ένα αυτοκίνητο"

Δεν κατάλαβα πού εδράζεται αυτή η πεποίθηση. Τι το ιδιαίτερο έχει η τέχνη που δεν έχει π.χ. η μαγειρική (εάν και εφόσον φυσικά δεν είναι τέχνη!);

Επίσης: Καταλαμβάνει και σύγχρονα έργα τέχνης; Πόσο διαφέρει αυτό που προτείνεις ως τελική νομική ρύθμιση από αυτό που είχα προτείνει εγώ στο αλήστου μνήμης άρθρο Αρχαιολογική ΑΕ;

18/5/07 17:00  
Blogger Κωνσταντινος Καλλιρης said...

Θανάση,

Όπως υπονοώ στο κείμενο, θεωρώ ότι η τέχνη έχει μία αξία που δεν έχει ο υπολογιστής ή το αυτοκίνητο. Δεν ήθελα να επεκταθώ στο κείμενο για λόγους οικονομίας χώρου κυρίως. Η τέχνη, σε αντίθεση με το αυτοκίνητο ή την μαγειρική, συμβάλλει σημαντικά στην καλή ζωή. Μπορεί κανείς να θεωρήσει ότι είναι συστατικό της καλής ζωής και, άρα, έχει μία εγγενή, κατά τη ραζιανή διάκριση, αξία διότι το πολύτιμον της εμπειρίας που προσφέρει βρίσκεται στην ίδια την εμπειρία. Αυτή μου φαίνεται μία καλή προσέγγιση του θέματος, νομίζω. Από την άλλη, μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι η τέχνη έχει εργαλειακή αξία διότι προσφέρει πολύτιμες αισθήσεις και συναισθήματα τα οποία μπορούν, όμως, να προκύψουν και από άλλες εμπειρίες. Οποιαδήποτε από τις δύο θέσεις είναι αρκετή για τον σκοπό μου ακι αποκλείει τη μαγειρική (στο βαθμό που δεν είναι τέχνη!).

Κατά τα λοιπά, ασφαλώς και περιλαμβάνει και μοντέρνα έργα τέχνης η πρότασή μου και πιθανόν θα απαιτεί μία παγκόσμια λίστα που θα καταρτίζεται από διεθνή επιτροπή υπό την μορφή trust και την αιγίδα διεθνούς οργανισμού - αν θες τόσο πολύ να μπούμε και στα πρακτικά.

Το άλλο με την Αρχαιολογική Α.Ε. θα το τσεκάρω με την πρώτη ευκαιρία και θα σε πω που διαφωνούμε - γιατί κάπου θα διαφωνούμε σίγουρα κι αν δεν είναι έτσι κάτι θα σκεφτώ.

18/5/07 18:21  
Blogger space-navigating said...

Εντελώς πρόχειρα και χωρίς να έχω καταλήξει σε κάποια τελική άποψη επί του θέματος, ήθελα να παραθέσω κάποιες σκέψεις μου.

α) Πιστεύω ότι ο δημιουργός πρέπει να έχει πάντοτε το δικαίωμα να ορίζει τη μοίρα του έργου του. Π.χ. ο Πικάσσο (αν ζούσε!) πρέπει να έχει το δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει με τον πίνακα που δημιούργησε (και εφόσον βρίσκεται ακόμα στην ιδιοκτησία του), δηλαδή ακόμα και να τον καταστρέψει όσο μεγάλη αξία κι αν έχει για την τέχνη και τον παγκόσμιο πολιτισμό. Ακόμα και όλους τους πίνακές του (αν είναι ακόμα στην ιδιοκτησία του) θα πρέπει να μπορεί να καταστρέψει ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι δεν θα υπάρχει πια Πικάσσο. Το δικαίωμά του δηλαδή στην ελεύθερη διάθεση του έργου του δεν νομίζω ότι μπορεί να παραβιαστεί από οποιοδήποτε συμφέρον του συνόλου στην απόλαυση της υψηλής τέχνης και του πολιτισμού.

β) Πιστεύω ότι μέσα στο δικαίωμα του καλλιτέχνη να διαθέσει ελεύθερα το έργο του πρέπει να περιλαμβάνεται και το δικαίωμά του να εκχωρήσει αυτό το δικαίωμα σε κάποιον άλλο και μάλιστα πλήρες. Δηλαδή να πουλήσει ή χαρίσει το έργο ή και όλα τα έργα του σε κάποιον άλλον, ο οποίος θα υποκατασταθεί πλήρως στα δικαιώματα του καλλιτέχνη, άρα θα μπορεί και να καταστρέψει τα έργα. Αν αποκλείσουμε αυτή τη δυνατότητα, τότε κατά τη γνώμη μου αφαιρούμε από το δημιουργό ένα μέρος της εξουσίας του επάνω στο έργο. Έτσι, πιστεύω ότι κάθε άτομο το οποίο απέκτησε το έργο από τον δημιουργό (και άρα και κάθε διάδοχος του ατόμου αυτού) υποκαθίσταται πλήρως στα δικαιώματα που του μεταβίβασε ο δημιουργός, γιατί έτσι το θέλησε ο τελευταίος.

γ) Ήθελα να ρωτήσω εάν ο περιορισμός του δικαιώματος ιδιοκτησίας που προτείνεις, μέσω της στέρησης του δικαιώματος καταστροφής του έργου, περιλαμβάνει και την πλημμελή συντήρηση του έργου, η οποία μπορεί να επιφέρει φθορά του. Π.χ. είμαι πρώην πλούσια, κληρονόμος ενός Βαν Γκογκ και επειδή έχω ξεπέσει οικονομικά δεν έχω πλέον τα μέσα να συντηρήσω επαρκώς τον πίνακα. Κάνω ό,τι μπορώ αλλά δεν αρκεί. Είμαι υποχρεωμένη να πουλήσω τον πίνακα προκειμένου να μην υποστεί ενδεχομένως και μακροπρόθεσμα φθορά; Αυτό δεν περιορίζει περαιτέρω το δικαίωμά μου στη διάθεση της ιδιοκτησίας μου; Έχω την εντύπωση ότι η αποδοχή ενός περιορισμού του δικαιώματος του ιδιοκτήτη του έργου στην καταστροφή του δεν έχει τόσο στενό περιεχόμενο, αλλά εκτείνεται και στο γενικότερο δικαίωμα διάθεσης.

Τέλος πάντων, νομίζω ότι κλίνω προς την άποψη ότι οι διάδοχοι του δημιουργού, οι οποίοι απέκτησαν με τη δική του θέληση το έργο (και άρα και οι διάδοχοι εκείνων), υποκαθίστανται στα πλήρη δικαιώματά του επάνω στο έργο, επειδή εκείνος το θέλησε και αν το κράτος ή κάποιος διεθνής οργανισμός προσβάλει το δικαίωμα αυτών σε οποιοδήποτε βαθμό στο όνομα του συλλογικού συμφέροντος τότε προσβάλει και την επιλογή του δημιουργού κατά τη διάθεση του έργου του. Έτσι νομίζω δηλαδή, χωρίς να είμαι ακόμα σίγουρη. :)

21/5/07 02:39  
Blogger Αθ. Αναγνωστoπουλος said...

Καλλίρης: "Η τέχνη, σε αντίθεση με το αυτοκίνητο ή την μαγειρική, συμβάλλει σημαντικά στην καλή ζωή. Μπορεί κανείς να θεωρήσει ότι είναι συστατικό της καλής ζωής και, άρα, έχει μία εγγενή, κατά τη ραζιανή διάκριση, αξία διότι το πολύτιμον της εμπειρίας που προσφέρει βρίσκεται στην ίδια την εμπειρία. Από την άλλη, μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι η τέχνη έχει εργαλειακή αξία διότι προσφέρει πολύτιμες αισθήσεις και συναισθήματα τα οποία μπορούν, όμως, να προκύψουν και από άλλες εμπειρίες"

Και όμως δεν αποκλείει την μαγειρική αυτή η επιχειρηματολογία. Για το ότι υπάρχουν άνθρωποι για τους οποίους η μαγειρική (ή το ρέστλινγκ ας πούμε) συνιστά την κορωνίδα των εμπειριών και το απόγειο της ευζωίας, νομίζω ότι non disputandum.

Η άποψή μου είναι ότι η ορθή βάση της θέσης σου έγκειται στην μοναδικότητα των έργων τέχνης, μαζί με την αισθητική τους αξία: η αξία των πρωτοτύπων είναι ασυναγώνιστη. Αν και θα μπορούσαμε να θίξουμε πολύ ενδιαφέροντα ζητήματα ταυτότητας/ετερότητας εδώ, ας πούμε απλώς ότι το γεγονός ότι υπάρχει μία και μοναδική Γκερνίκα και δεν μπορεί να υπάρξη δεύτερη συνεπάγεται περιορισμούς ως προς το δικαίωμα του Πικάσσο να την φέρη κολλάρο στον Νταλί. Και στο σημείο αυτό θα διαφωνήσω με την Σπέις Ναβιγκέιτινγκ, δεν είμαι σίγουρος μόνο αν μπορούμε να φτάσουμε μέχρι ένα νομικό περιορισμό απλώς και μόνο βάσει του συνδυασμού πρωτοτυπίας και καλλιτεχνικής αξίας ή πρέπει να αρκεστούμε σε ένα ηθικό παράγγελμα.

"θα σε πω που διαφωνούμε - γιατί κάπου θα διαφωνούμε σίγουρα κι αν δεν είναι έτσι κάτι θα σκεφτώ"

Αμ δε! Αφού μ' αγαπάς, το ξέρω!

21/5/07 17:27  
Blogger Κωνσταντινος Καλλιρης said...

Το πρώτο επιχείρημά σου δεν με πείθει, διότι, κατ' αρχάς, εγώ δε δέχομαι την εργαλειακή αξία της τέχνης. Ακόμα κι αν τη δεχόμουν, βέβαια, δε θα δεσμευόμουν να δεχθώ τη θέση σου, αλλά ας μην το πάμε τόσο μακριά. Ακριβώς επειδή η τέχνη (η εμπειρία της δηλ) είναι βασικό συστατικό της καλής ζωής δεν μπορεί να ζει κανείς μία (εξίσου) καλή ζωή χωρίς αυτήν. Αυτό, ασφαλώς, δεν ισχύει χωρίς την μαγειρική ή το αυτοκίνητο - αν τρέφεται κανείς με μάνα και πετάει με μαγικό χάλι την περνάει κοτσάνι. Τώρα, αν κάποιος θεωρεί ότι την ζωή του την κάνουν καλή τα σουτζουκάκια και όχι η μουσική, τότε απλώς κάνει λάθος. Και κάνει λάθος όχι επειδή το λέω εγώ φυσικά, αλλά επειδή εδώ με τον όρο "καλή ζωή" εννοώ fulfilling και όχι pleasant. Αυτό, ασφαλώς, δεν αναιρεί το γεγονός ότι δεν μπορεί να ζήσει κανείς μία τέτοια ζωή αν δεν την ασπάζεται - γι΄αυτο πρέπει να είμαστε υπέρ της πλουραλιστικής σε επίπεδο αξιών κοινωνίας = εν προκειμένω, να μη θεωρούμε τέχνη μόνο την όπερα και τον αγγελόπουλο αλλά και το καλό ροκ ή την καζαμπλάνκα. Το κριτήριο είναι δύσκολο να ορισθεί αλλά αυτό δεν με απασχολεί εδώ - χωρίς να σημαίνει αυτό ότι δεν μπορούμε να το συζητήσουμε.

Η πρωτοτυπία είναι, νομίζω, ένας καλός λόγος για να προστατευθεί ένα έργο τέχνης αλλά δεν ξέρω αν θα έφθανα στο σημείο να την στρέψω εναντίον του δημιουργού της. Δηλαδή, αν ο Πικάσσο γουστάρει να κάψει τη γκερνίκα ίσως θα πρέπει να το ανεχθούμε διότι το προϊον της τέχνης του είναι δικό του, σε τελική ανάλυση, και -κυρίως- δεν είχε υποχρέωση να το προσφέρει σε εμάς αλλά και εμείς κανένα δικαίωμα να το απαιτήσουμε. Αν, λοιπόν, ήθελε να μας το προσφέρει για λίγες ημέρες ή μήνες ή χρόνια είναι δικαίωμά του, νομίζω. Συνεπώς, σε αυτό συμφωνώ με την space.

Στα υπόλοιπα που έθεσε η space, δεν υπάρχει αμφιβολία στο μυαλό για το ότι το (β) ισχύει: ο περιορισμός του δικαιώματος επεκτείνεται και στην κακή χρήση ή πλημμελή φροντίδα. Αν δε ο δημιουργός ρητώς επέτρεψε την καταστροφή του έργου του από τον κάτοχό του, τότε ίσως θα ένιωθα υποχρεωμένος να συμφωνήσω με την άρση του περιορισμού. Αλλά σε κάθε άλλη περίπτωση in dubio pro arti.

21/5/07 22:00  
Blogger Αθ. Αναγνωστoπουλος said...

"Τώρα, αν κάποιος θεωρεί ότι την ζωή του την κάνουν καλή τα σουτζουκάκια και όχι η μουσική, τότε απλώς κάνει λάθος"

Αλτ. Δεν εννοούσα την τέχνη εργαλειακά, αλλά όπως και συ, ως αναπόσπαστο τμήμα μιας άξιας να την ζης ζωής. Εκτίθεσαι όμως στην μομφή της ελιτίστικης-οξφορδιανής-μιλλιανής σνομπαρίας, την οποία ασφαλώς με χαρά αποδέχεσαι. Γιατί τάχα να μην είναι φουλφίλινγκ για κάποιους η μαγειρική; Το ποδόσφαιρο; Το θρησκευτικό συναίσθημα; Η επιστήμη;
Γιου ση γουέρ άιμ γκέτινγκ ατ.

"Δηλαδή, αν ο Πικάσσο γουστάρει να κάψει τη γκερνίκα ίσως θα πρέπει να το ανεχθούμε διότι το προϊον της τέχνης του είναι δικό του, σε τελική ανάλυση, και -κυρίως- δεν είχε υποχρέωση να το προσφέρει σε εμάς αλλά και εμείς κανένα δικαίωμα να το απαιτήσουμε"

Λοιπόν, σε καταγγέλλω γιατί έχεις υπερβεί κάθε όριο ηθικώς ύποπτης ελευθεριακότητας εδώ μέσα και βγάζεις και κακό όνομα στο Συνιστολόγιο! Η ιδιοκτησία, κύριος, είναι κοινωνικώς δεσμευμένη και ο καλλιτέχνας υποχρεούται σε αλληλεγγύη προς τον λαό! :-))

22/5/07 14:26  
Blogger Κωνσταντινος Καλλιρης said...

Καλά που το είδε ο Αναγνώ: ειναι pro arte φυσικά το σωστό και όχι pro arti. Το γελοίο είναι ότι το λάθος δεν το έκανα στο συντακτικό αλλά στη γραμματική (ήτοι στην κλίση του ars). Ακόμα χειρότερα δηλαδή... Επί της ουσίας θα επανέλθω.

23/5/07 18:26  
Anonymous Anonymous said...

Χαίρομαι πολύ να διαβάζω τον Κώστα τον τελευταίο καιρό. Παρά την ηθική του διάβρωση από τη συνεχή συναναστροφή του με ύποπτες οξφορδιανές κουστωδίες που έχει καταγγείλει ο αγαπητός Αθανάσιος σε άλλο post (και κάτι θα ξέρει, υποθέτω), η (έστω και παρεμπίπτουσα) αναφορά του Κώτσου σε νομικούς της κλάσης του Hohfeld είναι δείγμα σύμπτωσης της ραγδαίας αυτής ηθικής του διάβρωσης με μια αντιστρόφως αναπτυσσόμενη λογική εγρήγορση, την οποία λογαριάζω ως θετικό πράγμα.

Αλλά ας ξεκινήσω από τη θέση μου, που διαφέρει κάπως από εκείνη των προηγούμενων σχολιαστών. Όπως βλέπω, όλοι έχουν αποδυθεί σε μια νομικοηθικώς συνήθη προσπάθεια ανάλυσης-συσχέτισης αρχών (προστασίας της Τέχνης, προσωπικής ελευθερίας στη θετική της έκφανση και προστασίας της ιδιοκτησίας υπό τον περιορισμό του γενικού συμφέροντος), δίνοντας όμως, παράλληλα, μια ενοχλητική ουσιοκρατική κατεύθυνση στα σχόλιά τους στην οποία είμαι καταρχήν αντίθετος. Κατά τη γνώμη μου, πρέπει να αφήσουμε κατα μέρος ζητήματα όπως το τί είναι η Τέχνη, η πρωτοτυπία, η μοναδικότητα, η αισθητική αξία, η καλή ζωή και τα τοιαύτα και, αρνούμενοι να τα χρησιμοποιήσουμε ευθέως ως κριτήρια, να περιοριστούμε στο εξής ερώτημα: Υπάρχουν υποθετικές επιχειρηματολογίες (λόγοι) που θα δικαιολογούσαν την καταστροφή ενός έργου Τέχνης από τον κύριό του; Υπάρχουν –αντίστροφα- επιχειρηματολογίες που θα δικαιολογούσαν την παρεμπόδιση της καταστροφής εκ μέρους του κυρίου από έναν λάτρη της Τέχνης; Θα ήταν αυτές λιγότερο ή περισσότερο πειστικές; Αν τέτοιοι λόγοι είναι νοητοί και θα μπορούσαν να μας πείσουν τότε συμβαίνουν τα εξής: Η ιδιοκτησία είναι in concreto σε θέση να προβαδίζει έναντι της Τέχνης, στη βάση συγκεκριμένων συνθηκών που θα πρέπει να περιέχονται στις προκείμενες μιας πειστικής επιχειρηματολογίας. Αλλά και η αρχή της προαγωγής και ανάπτυξης της Τέχνης μπορεί κάποτε να προβαδίζει έναντι της αρχής της ελευθερίας και της αρχής της ιδιοκτησίας υπό συνθήκες που επίσης πρέπει να περιέχονται στις προκείμενες μιας επιχειρηματολογίας. Οι επίμαχοι λόγοι (επιχειρηματολογίες) θα πρέπει βέβαια να έχουν εμπειρικό υπόβαθρο, δηλ. να μη συνιστούν απλή επανάληψη της κατοχύρωσης των συγκεκριμένων αρχών στο Σύνταγμα (του τύπου: Καταστρέφω τον Β.Γκογκ γιατί είμαι ως κύριος του πίνακα, ελεύθερος να το κάνω!). Στην περίπτωση του παραδείγματος του Κώστα, ο λόγος θα ήταν λ.χ. «Καταστρέφω τον Β.Γκογκ γιατί υπέστην σοκ από τη θέαση της συνεύρεσης της συζύγου μου με τον φιλότεχνο εραστή και ως ευερέθιστος τύπος δεν μπόρεσα να συγκρατηθώ από αισθήματα εκδίκησης». Η επιχειρηματολογία αυτή δεν είναι, κατά τη γνώμη μου, πειστική –κάποιος άλλος όμως θα μπορούσε να κρίνει διαφορετικά. Ένας λόγος τώρα που θα έδινε αντιθέτως –και πάντοτε υποθετικά- προβάδισμα στην προστασία της Τέχνης θα μπορούσε να είναι: «Για το έργο του οποίου επίκειται η καταστροφή ή το οποίο καταστράφηκε, έχουν γραφεί διθυραμβικές κριτικές, ανατράφηκαν γενιές ή έθνη με αυτό, μπλα μπλα μπλα και γι αυτό αποτελεί κτήμα του πολιτισμού κ.λπ. κ.λπ» Την εκτίμηση όλων των παραπάνω επιχειρηματολογιών θα αναλάμβανε το αρμόδιο δικαστήριο σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση. Το «κάθε συγκεκριμένη περίπτωση» έχει βέβαια εδώ θεμελιώδη σημασία!

Με τον τρόπο αυτό (που φαίνεται τετριμμένος αλλά δεν είναι) θα γλιτώσουμε την καταφυγή σε θεωρίες περί προστασίας της Τέχνης που την υποστασιοποιούν, που την αποσυνδέουν από την ιδιοκτησία ή την συνδέουν με έννοιες καλής ζωής χωρίς όμως να πείθουν. Θα γλιτώσουμε και έναν ύποπτο ηθικισμό-αισθητισμό, περιοριζόμενοι στα βασικά και πάγια νομικά μας όπλα: Οι αρχές του Συντάγματος είναι ισοδύναμες μεταξύ τους και σταθμίζονται in concreto. Αποτελούν λοιπόν οχήματα για επιχειρήματα με εμπειρικό περιεχόμενο και όχι αφετηρία για αόριστο φιλοσοφικό στοχασμό. Δώστε επιχειρήματα για συγκεκριμένες περιπτώσεις μόνο και αφήστε κατα μέρος τις «φουλφίλινγκ αρτ θίοριζ», θα ήταν μια άλλη διατύπωση της άποψής μου.

Ανακεφαλαιώνοντας, η προσωπική μου θέση ως προς την ουσία όσων ειπώθηκαν σε αυτή τη συζήτηση περιέχεται στις ακόλουθες προτάσεις:
1. Μακριά από την υποστασιοποίηση των αρχών του Συντάγματος. Οι αρχές είναι «αρχές (=αφετηρίες!)» in concreto επιχειρηματολογίας και όχι φυσικοδικαιικά σταθερά μεγέθη.
2.Μακριά από την αποθέωση της (όποιας) Τέχνης.
3.Όχι στις επιτροπές και τις αιγίδες του Κώστα σχετικά με το ποιά έργα τέχνης αξίζουν προστασίας και ποιά όχι. Τέτοιες επιτροπές θα ήταν χρήσιμες μόνο για να παράσχουν επιχειρήματα για μια in concreto απόφαση υπέρ της αρχής της προστασίας της Τέχνης όχι όμως για να προεξοφλήσουν in abstracto την απόλυτη προστασία συγκεκριμένων έργων Τέχνης από το μένος των ιδιοκτητών τους που μπορεί κάποτε να συνδυάζεται με πειστικούς λόγους καταστροφής (η διαφορά είναι κατά τη γνώμη μου ουσιώδης).

Κλείνω με Hohfeld: Αν το Κράτος έχει υποχρέωση προστασίας (ανάπτυξης και προαγωγής) της τέχνης (ά.16Σ) τότε κάποιος έχει αντίστοιχο δικαίωμα στην τέχνη (ως καλλιτέχνης ή ως κοινό –με ενδιαφέρει το δεύτερο). Ο Κώστας φαίνεται να το αρνείται αυτό (ή κάνω μήπως λάθος;) Αν, τώρα, το κοινό έχει τέτοιο δικαίωμα τότε, δεν έχει άραγε και υποχρέωση μη-καταστροφής (ή ακόμη έκθεσης του πίνακα σε τακτά διαστήματα σε μουσεία) ο ιδιοκτήτης έργου Τέχνης; Και τί γίνεται τότε με το «δικαίωμά» του στην ιδιοκτησία; Συνεπάγεται αυτό ελευθερία διάθεσης (άρα και καταστροφής) αλλά και ταυτόχρονα υποχρέωση μη-καταστροφής (ή υποχρέωση να μοιράζεται ο ιδιοκτήτης που και που το έργο που αγόρασε, με το αδηφάγο κοινό); Θα ήθελα από τον Κώστα μια πιο σαφή Hohfeldianη ανάπτυξη –αν μπορεί- καθώς και να μάθω τί ακριβώς εννοεί ως «άδεια» καταστροφής του Νεοπλουτίδη (τον αγγλικό όρο please). Πρόκειται για καθαρά «θεωρητική άδεια» εδώ; Διαβλέπω ήδη ένα πρόβλημα: Η τυπική ανάλυση Hohfeld εμπλουτίζεται ουσιαστικά από τον Κώστα μέσω ενός λεπτού χειρισμού των εννοιών της «άδειας» και του «δικαιώματος», που δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι θα ανταποκρινόταν στο μοντέλο Hohfeld με τρόπο πλήρη και ικανοποιητικό. Αν βρω χρόνο θα επανέλθω πιο αναλυτικά στο θέμα, έχει ενδιαφέρον (εφόσον βέβαια και ο Κώστας βρει χρόνο και ανταποκριθεί στο Hohfeldiaνό αίτημά μου).

24/5/07 23:01  
Blogger Κωνσταντινος Καλλιρης said...

Θανάση,

Μπορείς να πιστεύεις ότι οτιδήποτε μπορεί να κάνει τη ζωή κάποιου fulfilling χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι μία ζωή δεν μπορεί να είναι fulfilling χωρίς αυτό. Εν ολίγοις, μπορεί κανείς να πει ότι ζωή χωρίς τέχνη δεν είναι fulfilling αλλά δεν μπορεί να πει το ίδιο για ζωή χωρίς σουτζουκάκια. Και δε χρειάζεται να είναι κανείς ελιτιστής για να το αποδεχθεί αυτό - συνεπώς αποκηρύσσω μετά βδελυγμίας τους μικροπρεπείς υπαινιγμούς σου. Και η εν λόγω κατηγορία δεν μπορώ να καταλάβω πως μπορεί να στιγματίσει τον Mill btw. Όσο για την -θου Κύριε- ελευθεριακότητα (ελευθερισμό λέω να το κάνω - είναι καλύτερο) που μου αποδίδεις σου υπενθυμίζω ότι πρέπει να ασχολείσαι περισσότερο με την ανάλυση των απόψεων των συνομιλητών σου: δεν αναφέρομαι στον πίνακα ως αντικείμενο αλλά στον πίνακα ως αποτύπωση ταλέντου και διάνοιας. Αυτό δεν έχει υποχρέωση να μας δώσει ο ζωγράφος και εμείς να απαιτήσουμε. Αν δεν ήταν έτσι, θα μπορούσαμε να υποχρέωσουμε κάποιον να ζωγραφίσει ακόμα κι αν δε θέλει ή να αποτρέψουμε τον Μιχαήλ Άγγελο από τον σκίσει ένα υψηλής ποιότητας σκίτσο που δεν του αρέσει. Προφανώς άτοπον...

Ανώνυμε,

Κατ' αρχάς, αν δεν αρχίσεις να βάζεις το όνομά σου στα σχόλιά σου, θα το κάνω εγώ στις απαντήσεις μου - για να δουν και οι φίλοι του συνιστολογίου τι άνθρωποι μας τιμούν με τις θέσεις τους. Φυσικά, έμεινες πιστός στην πολυαγαπημένη συνήθεια που επιτάσσει να ξοδεύεις 1-2 παραγράφους χωρίς να λες τίποτα. Σε τιμώ γι' αυτό γιατί το κάνεις με τρόπο αξεπέραστο. Επί της ουσίας, μου αρέσει η αναφορά σου στους καλούς ή μη λόγους για την κατατροφή ενός έργου τέχνης. Εγώ, παρά την αηδία που σου προκαλεί, θα συνεχίσω να μιλώ επί της αρχής: με απασχολεί, λοιπόν, αν το γεγονός ότι μου ανήκει ένας Πικάσο είναι καλός λόγος για να μου επιτρέπεται να τον καταστρέψω. Ο Νεοπλουτίδης δεν καταστρέφει τον Βαν Γκονγκ επειδή είδε την σύζυγό του να τον απατά - αν ήταν σε ένα μουσείο και το μάθαινε από το τηλέφωνο δε θα το έκανε. Ομοίως, αν κάποιος καταστρέψει έναν πίνακα για να σώσει ένα μικρό παιδί από βέβαιο θάνατο δε θα έχει καμμία σημασία αν θα είναι δικός του ή όχι. Εγώ αναρωτιέμαι αν μπορώ να "κάνω ό,τι θέλω" με έναν Νταλί όπως μπορώ να "κάνω ό,τι θέλω" με ένα τασάκι που έχω πάνω στο γραφείο μου - στη βάση του ότι είναι δικό μου και μόνο. Με άλλα λόγια, τι δικαίωμα μου δίνει η ιδιοκτησία μου πάνω στην τέχνη που μου ανήκει; Τα παραδείγματα -όπως και οι ερωτήσεις- είναι δικά μου. Το Συνιστολόγιο στη διάθεσή σου για να θέσεις τα δικά σου ερωτήματα και το θέμα σε άλλη βάση. Τα όμοια ισχύουν και για τα περί fulfilling life που εμένα με συγκινούν αλλά εσένα σου φαίνονται θεωρητικολογίες και σαχλαμάρες.

Τα περί Hohfeld με απασχολούν πολύ και ας το συζητήσουμε, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται εκτός κεντρικού θέματος. Η βασική μου αυθαιρεσία (προτιμώ φυσικά να τη βλέπω σαν πρωτοτυπία!) είναι ότι μεταφέρω το σχήμα από το νομικό στο ηθικό πεδίο. Όταν λέω άδεια εννοώ privilege/libery/license και όχι immunity (αυτό ήθελες να μάθεις;). Γι' αυτό λέω ότι ο Νεοπλουτίδης (μπορεί να) έχει άδεια να καταστρέψει τον πίνακα - διότι αυτό συνεπάγεται/προϋποθέτει ότι κανείς άλλος δεν έχει δικαίωμα πάνω στον πίνακα αλλά ούτε και καθήκον να μην τον εμποδίσει να τον καταστρέψει (όπως θα είχε αν ο Νεοπλουτίδης είχε δικαίωμα να το κάνει). Πες μου τις αντιρρήσεις σου για να πάμε παρακάτω.

27/5/07 22:26  
Anonymous Νικόλας said...

Δεν σχολίασα μέχρι τώρα το κείμενο του Κώστα, γιατί περιμένω να κάνω κριτική στο κείμενό του στην Αναθεώρηση. Σε γενικές γραμμές νομίζω οτι κάνει υπερβολικά πολλές παραχωρήσεις -στο κείμενο- σε υπαρχουσες μορφές ιδιωτικής ιδιοκτησίας, αλλά δεν θα επεκταθώ πολύ σ'αυτό. Ας μου επιτραπούν κάποιες πρώτες παρατηρήσεις, κυρίως με την ευκαιρία τοποθετήσεων του Θανάση και του space-navigating.

Πρώτον, όσον αφορά τη μαγειρική: έχω την εντύπωση οτι είναι υποτιμημένη ως τέχνη, και οτι τα δικαιώματά μας σε σχέση με, λ.χ., τα σουτζουκάκια του Θανάση, ή ένα εγχειρίδιο μαγειρικής, μπορεί να μην είναι απόλυτα, κάπως όπως με πίνακες και γλυπτά. Εντούτοις υπάρχει μία διάκριση ανάμεσα σε διαρκή (durable) και μη-διαρκή αγαθά, την οποία δεν τιμά η μέχρι τώρα συζήτηση, καθώς και το ζήτημα της μοναδικότητας, που άγγιξε ο Θ.

Δεύτερον, βρίσκω πολύ δυσχόνευτο το σχόλιο του/της space, όπου αναφέρεται

'ο δημιουργός πρέπει να έχει πάντοτε το δικαίωμα να ορίζει τη μοίρα του έργου του. Π.χ. ο Πικάσσο (αν ζούσε!) πρέπει να έχει το δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει με τον πίνακα που δημιούργησε'

Αν δημιουργήσω με τεχνητά μέσα σε εργαστήριο μικρούς πιθήκους (ή ανθρώπινα έμβρυα) μου προσήκει αυτόματα ένα δικαίωμα να κάνω ό,τι θέλω με το δημιούργημά μου; (Η ερώτηση ισχύει a fortiori αν ανακαλύψω τη θεραπεία για τον καρκίνο.) Δεν νομίζω οτι μπορούμε να εξάγουμε δικαιώματα ιδιοκτησίας, πόσο μάλλον απόλυτα δικαιώματα ιδιοκτησίας, από τη δημιουργία -και μόνο- ενός άψυχου ή έμψυχου αντικειμένου.

Τρίτον, βρίσκω κάπως επίπλαστο το δίλημμα που θέτει ο Θανάσης στον Κώστα, και πολύ ηττοπαθή την απάντηση που δίνει ο Κώστας.

Γράφει ο Θανάσης:

'Για το ότι υπάρχουν άνθρωποι για τους οποίους η μαγειρική (ή το ρέστλινγκ ας πούμε) συνιστά την κορωνίδα των εμπειριών και το απόγειο της ευζωίας, νομίζω ότι non disputandum.'

και απαντά ο Κώστας:

'Τώρα, αν κάποιος θεωρεί ότι την ζωή του την κάνουν καλή τα σουτζουκάκια και όχι η μουσική, τότε απλώς κάνει λάθος'

Το δίλημμα είναι, νομίζω, επίπλαστο, επειδή μπορούμε να πούμε οτι, αν τα σουτζουκάκια γεμίζουν σε τέτοιο -αντικειμενικό- βαθμό τη ζωή κάποιων ανθρώπων, τότε πρέπει να δώσουμε σε αυτούς τους ανθρώπους πρόσβαση σε σουτζουκάκια (κάτι παρόμοιο δεν ισχύει για το χαβιάρι, και μπορούμε να συζητήσουμε γιατί).

Ο Κώστας βιάζεται, κατά την άποψή μου, να περιορίσει τον αριθμό και το είδος των αγαθών στα οποία πρέπει να έχουν όλοι πρόσβαση, επειδή φοβάται το reductio του Θανάση: φοβάται δηλαδή οτι η εκχώρηση πρόσβασης σε όλα τα αγαθά που κάνουν τη ζωή 'γεμάτη' (fulfilling) θα προσβάλει τις ευαισθησίες των απολογητών της ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Αυτό τον οδηγεί σε μία -κατά τη γνώμη μου- δογματική και αυθαίρετη απόρριψη της πιθανότητας τα σουτζουκάκια να κάνουν μία ζωή γεμάτη.

Η πιο εύλογη στάση, ενόψει της αν/πουλικής πρόκλησης, είναι νομίζω η αποδοχή οτι, αν τα σουτζουκάκια συνεισφέρουν ουσιαστικά -και αντικειμενικά- στην καλή ζωή κάποιων, τότε αυτοί πρέπει να έχουν πρόσβαση σε αυτά, ή σε κάτι σαν αυτά pace υπάρχουσες σχέσεις παραγωγής και ιδιοκτησίας.

30/5/07 18:04  
Blogger space-navigating said...

Νικόλα δεν θεωρώ ότι οι περιπτώσεις που περιγράφεις είναι όμοιες μεταξύ τους. Πιστεύω δηλαδή ότι εάν δημιουργήσω έναν ζωντανό οργανισμό, όπως ένα πιθηκάκι, δεν έχω κατόπιν δικαίωμα αναίρεσης και καταστροφής του απλώς επειδή εγώ το δημιούργησα, διότι εκεί παρεμβάλλεται το δικαίωμα του οργανισμού αυτού να συνεχίσει να ζει, δικαίωμα το οποίο για εμένα αποκτά κάθε οργανισμός από τη στιγμή που γεννιέται. Για το λόγο αυτό άλλωστε δεν έχουν δικαίωμα και οι γονείς να σκοτώσουν το παιδί τους, απλώς και μόνο επειδή αυτοί του έδωσαν τη ζωή με δική τους πρωτοβουλία. Τέτοιο δικαίωμα συνέχισης της ύπαρξής του, το οποίο να καταλύει τα δικαιώματα του δημιουργού επάνω του, δεν έχει όμως ένα έργο τέχνης και γενικά ένα "άψυχο" αντικείμενο. Άλλα δικαιώματα του συνόλου, όπως το δικαίωμα στην απόλαυση της τέχνης κλπ, κατά την άποψή μου δεν δίνουν δικαίωμα στην απόλαυση ενός συγκεκριμένου έργου τέχνης ούτε πολύ περισσότερο καταλύουν τα δικαιώματα του δημιουργού επάνω στο έργο του.

Ως προς την παρασκευή φαρμάκων, όσο σπουδαία κι αν είναι αυτά για τη σωτηρία ανθρώπων, δεν έχω καταλήξει ακόμη σε κάποια θέση. Σίγουρα θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι το δικαίωμα στη ζωή των ασθενών που εξαρτώνται από αυτό το φάρμακο είναι υπέρτερο του δικαιώματος του δημιουργού του να το καταστρέψει. Αυτό το επιχείρημα όμως, με συνεπή εφαρμογή, ίσως να οδηγούσε και στην αποδοχή της υποχρέωσης ενός επιστήμονα να ολοκληρώσει μια έρευνα, η οποία αναμένεται με πιθανότητα που εγγίζει τα όρια της βεβαιότητας να οδηγήσει στην παρασκευή του φαρμάκου, και την οποία εκείνος αρνείται για οποιονδήποτε λόγο να συνεχίσει. Επίσης θα έπρεπε να αντιμετωπίσουμε με τον ίδιο τρόπο την τύχη του φαρμάκου για τον καρκίνο με εκείνη ενός φαρμάκου που απλώς ανακουφίζει αποτελεσματικά από ορισμένη ενόχληση ή θεραπεύει μια μη θανατηφόρο ασθένεια; Τέλος πάντων, όπως είπα, δεν έχω καταλήξει κάπου ως προς το συγκεκριμένο θέμα. Το σκεφτόμουν αυτές τις μέρες, γι'αυτό δεν απαντούσα, αλλά δεν κατέληξα κάπου. :)

4/6/07 14:24  
Blogger Κωνσταντινος Καλλιρης said...

This comment has been removed by the author.

4/6/07 23:13  
Blogger Κωνσταντινος Καλλιρης said...

Νικόλα,

Πρώτον, νομίζω ότι το ζήτημα της μοναδικότητας λύθηκε με την αναγνώριση εκ μέρους μου της σημασίας της μοναδικότητας για την συζήτηση και μάλλον κάπου εκεί εγκαταλείφθηκε. Συμφωνώ για τη διάκριση μεταξύ durable και μη αγαθών (το διαρκή και μη-διαρκή δεν μου αρέσει) αλλά δε νομίζω ότι εδώ είναι ο χώρος για να επεκταθούμε - αλλά αν θέλεις το κάνουμε κι αυτό.

Δεύτερον, η πρώτη παράγραφος του σχολίου της space με βρίσκει σε γενικές γραμμές σύμφωνο. Η δεύτερη παράγραφος, βέβαια, είναι, νομίζω υπερβολικά επιφυλακτική.

Τρίτον και σημαντικότερον, σε ό,τι αφορά την "παραχώρηση" που μου αποδίδεις: εγώ, σου θυμίζω, σε αντίθεση με εσένα αναγνωρίζω ένα αξιοπρεπές στάτους στην ατομική ιδιοκτησία και, συνεπώς δεν κάνω καμμία απολύτως ηττοπαθή υποχώρηση! Από την άλλη, σκοπός μου είναι να προσφέρω μία προσέγγιση που θα δεσμεύει και τον -λογικό- ελευθεριακό/ελευθεριστή/ελευθεροκράτη/όπως διάολο τους λένε. Εν ολίγοις, μιλώ ανεξαρτήτως του πόσο μεγάλη αξία αναγνωρίζει κανείς στην ιδιοκτησία, αρκεί να της αναγνωρίζει κάποια, στοιχειώδη αξία.

Κατά τα λοιπά, η φράση μου που παραθέτεις πρέπει, νομίζω, να ερμηνευθεί σε συνδυασμό με την αρχική μου, ρητή, τοποθέτηση:"Μπορείς να πιστεύεις ότι οτιδήποτε μπορεί να κάνει τη ζωή κάποιου fulfilling χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι μία ζωή δεν μπορεί να είναι fulfilling χωρίς αυτό". Δέχομαι, δηλαδή, ότι τα σουτζουκάκια μπορούν να συντελέσουν στο να γίνει μία ζωή "γεμάτη" (δεν μου αρέσει αλλά ας το χρησιμοποιήσουμε για να μην μιλάμε σαν ελληνοαμερικανοί δεύτερης γενιάς) αλλά δε δέχομαι ότι είναι απαραίτητα για μία τέτοια ζωή. Σε αυτό, νομίζω, συμφωνείς και εσύ. Από εκεί και πέρα, επί της αρχής συμφωνούμε: αν μου δείξεις ότι τα σουτζουκάκια έχουν "αντικειμενικά", όπως λες κι εσύ, μία τέτοια ιδιότητα θα πρέπει να προστατεύονται και να προωθούνται από το κράτος.

ΥΓ: Το κείμενο στην αναμόρφωση έρχεται και μπορούμε να μεταφέρουμε την συζήτηση εκεί - ήλπιζα, και όχι ματαίως, ότι μία πρώτη συζήτηση εδώ θα με βοηθούσε στην σύνταξη του τελικού κειμένου. Αλλά το επισπεύδω τώρα πια, γιατί θα μου στείλει κανένα μαφιόζικο μήνυμα ο Σωτήρης -πχ κανένα κεφάλι αλόγου ή ψαράκια τυλιγμένα σε εφημερίδα a la Godfather.

4/6/07 23:14  
Anonymous Νικόλας said...

space, ευχαριστώ που μου δίνεις την ευκαιρία να επανέλθω γιατί ήταν ασαφές το προηγούμενό μου σχόλιο.

Συμφωνώ με κάποια από τα σημεία της πρώτης παραγράφου του τελευταίου σου σχολίου, αλλά αυτό

'Τέτοιο δικαίωμα συνέχισης της ύπαρξής του, το οποίο να καταλύει τα δικαιώματα του δημιουργού επάνω του, δεν έχει όμως ένα έργο τέχνης και γενικά ένα "άψυχο" αντικείμενο.'

μου φαίνεται ασαφές. Δεν αρνούμαι οτι έχεις δικαίωμα να χρησιμοποιήσεις με διάφορους τρόπους κάτι το οποίο έχεις φτιάξει. Αλλά αρνούμαι οτι από αυτό το γεγονός και μόνο συνεπάγεται οτι 'μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις' με αυτό που έχεις φτιάξει. Γι'αυτό και παρέθεσα τα παραδείγματα με τα φάρμακα. Από κάποιες απόψεις, και για κάποιους ανθρώπους, η τέχνη είναι σαν φάρμακο (ή σαν θρέψη), δηλαδή αναπόσπαστο κομμάτι μίας πλήρους ζωής.

Κώστα, concedo οτι

'τα σουτζουκάκια μπορούν να συντελέσουν στο να γίνει μία ζωή "γεμάτη" (δεν μου αρέσει αλλά ας το χρησιμοποιήσουμε για να μην μιλάμε σαν ελληνοαμερικανοί δεύτερης γενιάς) αλλά δε δέχομαι ότι είναι απαραίτητα για μία τέτοια ζωή.'

Με αυτό

'αναγνωρίζω ένα αξιοπρεπές στάτους στην ατομική ιδιοκτησία και, συνεπώς δεν κάνω καμμία απολύτως ηττοπαθή υποχώρηση!'

είμαι σύμφωνος, αλλά στο κείμενο δεν αναφέρεσαι στην ατομική ιδιοκτησία, αλλά στην ιδιωτική ιδιοκτησία. Και, ενώ έχω εξισωτικές επιφυλάξεις με τη δεύτερη, δεν έχω πρόβλημα με την πρώτη (νοούμενη ώς 'individual property' - individuelle Eigentum).

Αλλά, για να μη χαλάσω το σασπένς, θα σου γράψω περισσότερα πάνω σ'αυτό στην Αναμόρφωση.

5/6/07 04:28  
Blogger ο δείμος του πολίτη said...

Και αν είναι έτσι -στο θεωρητικό δε διαφωνώ καθόλου- νομικά κανείς δεν εμποδίζει τον αγοραστή ενός έργου (εντοιαύτη περιπτώσει ένας πλούσιος) αλλά το ιδιοκτήτη του οικοπέδου (που ίσως δεν μπορεί και να λαδώσει για να προχωρήσει το κουκούλωμα)

12/6/07 21:51  

Post a Comment

Links to this post:

Create a Link

<< Home


είδαν φως και μπήκαν